ADS
← Alle inzichten

ADS INSIGHTS / AI · Future of Work

AI over één jaar en vijf jaar: wat laten we machines doen en wat houden we bewust menselijk?

Drie jaar geleden gebruikten veel mensen AI vooral om een mail beter te schrijven. Vandaag kan dezelfde technologie code bouwen, documenten combineren, beelden begrijpen, computers bedienen en complete workflows uitvoeren. De vraag is niet meer alleen wat AI kan. De vraag wordt hoeveel verantwoordelijkheid we eraan willen geven.

Bart AckermanIT Consultant · Ackerman Digital Services · 23 min leestijd
In dit artikel

Wie in 2023 voor het eerst ChatGPT opende, gebruikte het vaak voor vrij eenvoudige dingen: een tekst herschrijven, een samenvatting maken, een idee structureren. Dat beeld is op drie jaar tijd achterhaald.

In 60 seconden

De sprong is echt. AI gaat van antwoorden naar computergebruik, toolgebruik en complete workflows.
Autonomie is de echte grens. Dezelfde technologie krijgt een ander risico zodra ze zelf mag handelen.
Een mens in de loop is nog geen echte controle. Als goedkeuren routine wordt, kan verantwoordelijkheid vooral op papier menselijk blijven.
De businesscase is groter dan tokenkosten. Logging, security, integratie, uitzonderingen en rollback horen mee in de rekening.
66,3%succes op OSWorld voor top-agents in 2025, tegenover ongeveer 12% een jaar eerder.

Stanford AI Index 2026

58%van AI-gebruikers zegt werk te maken dat ze een jaar eerder niet konden produceren.

Microsoft Work Trend Index 2026

15×groei in actieve agents binnen Microsoft 365 op jaarbasis.

Microsoft Work Trend Index 2026

Drie jaar geleden hielp AI met een mail. Vandaag bedient het computers.

De sprong van de voorbije jaren is precies waarom een lineaire blik op 2031 weinig zin heeft. Niemand weet hoe snel het verder gaat, maar doen alsof de komende vijf jaar gewoon “iets meer Copilot” brengen is evenmin geloofwaardig.

2023

Een slim tekstvak

Voor veel werknemers betekende generatieve AI: een mail herschrijven, een samenvatting maken, ideeën zoeken of een eerste tekst laten opstellen. Handig, maar meestal nog los van de echte bedrijfssystemen.

2026

AI die werk uitvoert

Frontiermodellen schrijven code, begrijpen beeld en audio, gebruiken tools, navigeren door software en kunnen als agent meerdere stappen combineren. De stap van antwoord naar actie is bezig.

De volgende stap

Doelen in plaats van prompts

Niet meer: “vat dit dossier samen”, maar: “zoek wat ontbreekt, controleer de regels, maak een voorstel en kom terug wanneer een menselijke beslissing nodig is.”

Computergebruik door AI-agents

Eerder
~12%
2025
66,3%

GemetenOSWorld test computertaken over besturingssystemen. Topscore 2025: 66,3%; menselijke referentie: 72,35%. Bron: Stanford HAI, AI Index 2026, Technical Performance, highlight 9.

Hoe lang worden taken die agents aankunnen?

METR meet niet alleen of een model één vraag juist heeft, maar hoe moeilijk een taak is die een menselijke expert normaal uren zou kosten. Historisch verdubbelde die taak-horizon ongeveer elke zeven maanden.

Dat is een historische trend in vooral softwaretaken, geen garantie dat dit tempo vijf jaar blijft doorgaan. Bron: METR, Time Horizons, update mei 2026.

Een benchmark is geen productieomgeving

De cijfers hierboven tonen vooral hoe snel de mogelijkheden vooruitgaan. Ze bewijzen niet dat een agent vandaag betrouwbaar genoeg is om een bedrijfsproces zonder toezicht te runnen. Stanford noemt dit de “jagged frontier”: een model kan op een moeilijke programmeer- of wetenschapstest sterk presteren en bij een ogenschijnlijk eenvoudige uitzondering toch struikelen. Mogelijkheden en betrouwbaarheid zijn dus niet hetzelfde.

Dat is de reden waarom we in dit artikel verder kijken dan “AI gaat jobs veranderen”. Het interessantere onderwerp is wat er gebeurt wanneer systemen niet alleen meehelpen, maar steeds meer werk zelf uitvoeren, en hoe bedrijven voorkomen dat snelheid wordt verward met controle.

De echte grens is niet AI. Het is wat je AI laat doen.

Een slecht antwoord op een vraag is vervelend. Een slecht antwoord dat automatisch wordt omgezet in een actie kan veel duurder worden. Dat onderscheid lijkt simpel, maar het wordt de komende jaren één van de belangrijkste ontwerpkeuzes voor bedrijven.

Een agent die zegt dat een firewallregel waarschijnlijk het probleem veroorzaakt, heeft een andere verantwoordelijkheid dan een agent die die regel zelf aanpast. Een recruitmenttool die twintig interessante kandidaten toont is iets anders dan een systeem dat de overige 1.980 kandidaten automatisch afwijst. Een medische assistent die mogelijke oorzaken ordent is iets anders dan software die een behandeling start.

Hoe groter de gevolgen van een fout en hoe moeilijker die fout terug te draaien is, hoe minder autonomie je zonder extra controle zou moeten geven.
1 · ASSISTAI schrijft, zoekt, vat samen en structureert. Een mens beslist wat er met de output gebeurt.
2 · ADVISEAI combineert interne data en doet aanbevelingen. De mens valideert het oordeel en blijft eigenaar van de beslissing.
3 · ACTAI voert acties uit in systemen. Toegang, approvals, logging en rollback zijn dan geen extraatjes meer maar basisvoorwaarden.

ADS-modelAutonomie alleen zegt niet genoeg. Combineer ze met de impact van een fout: hoe hoger de impact en hoe moeilijker herstel, hoe zwaarder approvals, logging, beperking van rechten en menselijke verantwoordelijkheid moeten worden.

Microsoft rapporteerde op 5 mei 2026 een vijftienvoudige groei van unieke actieve agents in het Microsoft 365-ecosysteem tussen maart 2025 en maart 2026. McKinsey meldde op 25 augustus 2026 dat 40% van de respondenten bij organisaties met meer dan 1 miljard dollar jaaromzet agents in minstens één functie aan het opschalen is, tegenover 27% een jaar eerder. Agentic AI is dus niet meer alleen een demo voor ontwikkelaars.

Grote ondernemingen gaan sneller van experiment naar schaal

Respondenten bij organisaties met > $1 miljard omzet die AI-agents opschalen
Vorig jaar
27%
2026
40%

GemetenMcKinsey, The State of AI 2026: On the road to ROI, key takeaways / Exhibit 2. Dit meet gerapporteerde schaal in minstens één functie, niet volledige bedrijfsautonomie.

Dat betekent niet dat ieder proces straks autonoom draait. Het betekent wel dat bedrijven vandaag keuzes maken over rechten en verantwoordelijkheden die binnen een jaar veel moeilijker terug te draaien kunnen zijn.

De meeste AI-risico's beginnen niet bij een “slechte prompt”

Zolang AI alleen tekst produceert, blijft een fout vaak zichtbaar en herstelbaar. Zodra AI bedrijfsdata kan lezen of systemen kan bedienen, verschuift het risico naar identiteit, toegang, validatie en menselijk vertrouwen.

Shadow AI en datalekken

Medewerkers gebruiken tools omdat ze tijd besparen, soms zonder te weten wat er met de ingevoerde gegevens gebeurt. Klantdata, contracten, broncode of HR-informatie kunnen zo buiten de bedoelde omgeving terechtkomen.

Prompt injection

Een agent kan instructies lezen uit websites, documenten of e-mails die de gebruiker zelf nooit als instructie bedoeld heeft. OWASP beschrijft dit inmiddels als een praktische route naar data-exfiltratie en ongewenste acties.

Te veel rechten

Een systeem hoeft niet kwaadaardig te zijn om schade te veroorzaken. Een eenvoudige fout met te ruime toegang kan op grote schaal worden uitgevoerd. Least privilege geldt voor agents net zo goed als voor mensen.

Deepfakes en identiteitsfraude

Op 30 september 2026 waarschuwde Europol opnieuw dat criminelen generatieve AI, deepfakes en autonome agents gebruiken om fraude en cybercrime sneller op te schalen.

Een mens in de loop is nog geen echte controle

Een goedkeuringsstap op papier is niet genoeg. Als een agent honderd keer een juist voorstel doet, kijkt iemand bij poging 101 vanzelf minder scherp. Dat effect wordt sterker als snelheid wordt beloond, de context onvolledig is of een afwijkende beslissing extra werk oplevert. Dan blijft de mens formeel verantwoordelijk, terwijl de AI in de praktijk steeds vaker de keuze maakt. Echte controle bestaat pas wanneer de reviewer begrijpt wat er verandert, tijd heeft om het voorstel te bekijken, genoeg expertise heeft om een fout te herkennen en zonder nadeel 'nee' kan zeggen.

Geef context, niet alleen een knopToon waarom de agent iets voorstelt, welke data zijn gebruikt, welke systemen geraakt worden en wat er verandert als de actie doorgaat.
Laat het risico de controle bepalenWerk bij laag risico met steekproeven. Vraag bij gevoelige acties expliciete of dubbele goedkeuring en controleer achteraf of reviewers werkelijk ingrijpen wanneer dat nodig is.
Maak nee zeggen haalbaarGeef reviewers tijd en bevoegdheid om af te wijken. Bij acties met grote impact kan een korte motivatie of selectie van bewijs zinvoller zijn dan één generieke goedkeuringsknop.

Van theoretisch risico naar echte exploitatie

OWASP beschreef op 14 april 2026 een duidelijke verschuiving naar incidenten rond agent-identiteiten, te brede autonomie, supply chains, data-exfiltratie en prompt injection. Stanford registreerde 362 gedocumenteerde AI-incidenten in 2025, tegenover 233 in 2024.

De Europese AI Act maakt precies dat onderscheid tussen toepassingen. AI in onder meer onderwijs, werkgelegenheid, kritieke infrastructuur en bepaalde essentiële diensten kan als high-risk worden behandeld. De verplichtingen voor high-risk use cases in onder meer onderwijs, werkgelegenheid en kritieke infrastructuur worden van toepassing vanaf 2 december 2027. Voor high-risk AI die in gereguleerde producten is ingebouwd, geldt 2 augustus 2028.

Dat is geen reden om te wachten met AI. Het is wel een reden om nu al te weten waar AI zit, welke data het ziet en welke beslissingen het beïnvloedt. Technisch mogelijk en organisatorisch verstandig zijn niet hetzelfde.

Een betere opdracht is niet automatisch beter leren

Onderwijs laat bijzonder goed zien waarom output alleen een slechte maatstaf kan zijn. Volgens PISA 2025 gebruikt 42% van de Belgische leerlingen minstens wekelijks een AI-chatbot om te leren. Dat kan enorm nuttig zijn: extra uitleg, oefeningen op maat, taalondersteuning en feedback zijn plots altijd beschikbaar.

AI in onderwijs

Maar de OECD waarschuwt voor een simpel probleem. AI kan een betere tekst of oplossing produceren zonder dat de leerling evenveel begrijpt. Wanneer de moeilijke denkstap structureel wordt uitbesteed, stijgt de kwaliteit van het werk sneller dan de vaardigheid van de leerling.

De goede vraag is niet alleen: “Is het antwoord beter?” maar ook: “Wat kan de leerling nog wanneer de AI wegvalt?”

Dat betekent niet dat scholen AI moeten verbieden. Het betekent dat onderwijs zelf moet veranderen: meer aandacht voor het denkproces, mondeling kunnen uitleggen waarom iets klopt, en bewust momenten waarop leerlingen zelf moeten redeneren.

Een junior engineer leert door incidenten te onderzoeken. Een jurist door dossiers te lezen. Een accountant door afwijkingen te zoeken. Een recruiter door veel profielen en gesprekken te zien. Net dat voorbereidende werk kan AI steeds sneller overnemen.

De vraag is dan niet alleen hoeveel tijd we besparen, maar hoe de junior van vandaag nog de senior van morgen wordt.

AI kan zoeken. Maar wie beslist wie een kans krijgt?

Recruitment laat goed zien hoe groot het verschil is tussen AI toevoegen en het werk zelf herontwerpen. Een studie van ManpowerGroup Talent Solutions en Everest Group bij 80 senior HR- en talentleiders in de VS en het VK vond dat meer dan 90% al AI gebruikte in talent acquisition, terwijl minder dan 5% de resultaten als transformationeel omschreef.

De steekproef is klein, maar het probleem is herkenbaar: AI maakt een oud proces niet vanzelf beter. 54% zei bovendien dat AI-gegenereerde cv's, sollicitaties en interviewvoorbereiding het moeilijker maken om echte kandidaatvaardigheid in te schatten.

Wanneer een systeem uit duizenden kandidaten automatisch een shortlist maakt en niemand de rest nog ziet, bepaalt AI in de praktijk mee wie toegang krijgt tot een gesprek. De Europese AI Act behandelt bepaalde toepassingen in employment net daarom als high-risk.

AI in recruitment

Waar AI sterk is

Zoeken, structureren, vergelijken, administreren.

Waar je voorzichtig moet blijven

Definitieve afwijzing, performancebeslissingen en processen die iemands loopbaan rechtstreeks raken.

Een tweede paar ogen kan geweldig zijn. Een onzichtbare eindbeslisser niet.

AI kan medische beelden helpen beoordelen, verslagen voorbereiden, informatie samenvatten en patronen signaleren die een mens kan missen. Dat maakt artsen niet overbodig; het kan hen juist meer tijd geven voor interpretatie en patiëntcontact.

WHO/Europe bracht die kloof eind 2025 in kaart op basis van een bevraging uit 2024-2025 bij 50 van de 53 lidstaten. 64% gebruikte toen al AI-ondersteunde diagnostiek, terwijl slechts 8% een gezondheidsspecifieke nationale AI-strategie had en 8% duidelijke aansprakelijkheidsstandaarden bij AI-falen. WHO herhaalde die waarschuwing in juli 2026.

Zorg: gebruik loopt voor op governance

AI in diagnostiek
64%
AI-strategie
8%
Aansprakelijkheid
8%

GemetenWHO/Europe, Artificial intelligence is reshaping health systems (19 nov. 2025), survey 2024-2025, 50 lidstaten: 64% diagnostiek, 8% strategie, 8% aansprakelijkheidsstandaarden.

Hoe gevoeliger de beslissing, hoe belangrijker het wordt dat een mens niet alleen “in de loop” zit, maar ook werkelijk genoeg kennis, tijd en bevoegdheid heeft om tegen de AI in te gaan.

Hier verschuift AI het snelst van advies naar uitvoering

Een agent kan tickets lezen, logs analyseren, documentatie doorzoeken, code schrijven, een change voorbereiden en testresultaten interpreteren. In gestandaardiseerde omgevingen ligt de stap naar automatische uitvoering voor de hand.

De Q3 2026 Experis Tech Talent Outlook laat tegelijk zien dat technische AI-kennis en menselijke vaardigheden niet tegenover elkaar staan. Bij 4.497 Tech & IT Services werkgevers in 42 landen stond AI Modeling & App Development bovenaan de technische skills (34%), terwijl Communication, Collaboration & Teamwork bovenaan de menselijke skills stond (41%).

Dat kan veel routinewerk wegnemen, maar het maakt rechtenbeheer, logging en herstel belangrijker. Een agent die in productie mag handelen moet in feite behandeld worden als een digitale collega met precies afgebakende bevoegdheden, niet als een slim tekstvak.

Verdedigers krijgen sneller analyse, correlatie en triage. Aanvallers krijgen dezelfde versnelling voor social engineering, onderzoek en automatisering. Europol waarschuwde op 30 september 2026 dat criminelen generatieve AI, deepfakes en autonome agents gebruiken om fraude en cybercrime sneller op te schalen.

De reactie kan dus niet alleen “meer AI” zijn. Identiteit, verificatie en trust boundaries worden belangrijker naarmate mens en machine overtuigender op elkaar lijken.

LezenLogs, tickets, contracten, transacties en dossiers analyseren.
VoorstellenEen change, advies, boeking of juridisch concept voorbereiden.
UitvoerenActies in productie, betalingen, klantdossiers of compliance-workflows uitvoeren.

Reconciliatie, rapportering, anomaly detection en dossieropbouw lenen zich goed voor automatisering. Over vijf jaar is het heel voorstelbaar dat een agent een groot deel van een afsluitings- of controleproces voorbereidt en alleen uitzonderingen naar een mens stuurt.

Research, documentanalyse en eerste drafts worden steeds goedkoper. Dat verschuift de waarde naar context, onderhandeling, strategie en verantwoordelijkheid. Als een analyse vroeger zes uur duurde en straks twintig minuten, wordt “uren produceren” vanzelf een minder overtuigend businessmodel.

Informatie produceren wordt goedkoper. Verantwoordelijkheid niet.

De gebruiker merkt straks niet altijd meer dat AI ertussen zit

AI kan dossiers samenvatten, regelgeving doorzoeken, burgers begeleiden en fraude helpen signaleren. Dat kan dienstverlening merkbaar sneller maken.

Maar een efficiënte foute beslissing blijft fout. Als een burger geen uitkering, vergunning of toegang tot een dienst krijgt, moet er een begrijpelijke reden en een echte beroepsmogelijkheid blijven. De OECD ziet veel overheidsgebruik van AI, maar veel minder systematische meting van de maatschappelijke impact.

De volgende stap in online winkelen is waarschijnlijk niet nóg een chatbot op een webshop, maar een agent aan de kant van de klant. Die vergelijkt prijzen, levering en voorwaarden en kan binnen afgesproken limieten zelf bestellen.

Dat verandert zelfs SEO en e-commerce: een bedrijf moet informatie niet alleen overtuigend voor mensen presenteren, maar ook duidelijk genoeg voor machines die producten namens klanten vergelijken.

Misschien bezoekt jouw klant over vijf jaar je website niet eens zelf.

Zijn persoonlijke agent vraagt prijzen op, vergelijkt voorwaarden, checkt beschikbaarheid en maakt een keuze. De interface tussen bedrijven kan dus deels machine-to-machine worden.

Wanneer iedereen redelijke content kan maken, wordt middelmatigheid gratis

AI maakt transcriptie, vertaling, beeldproductie, research en eerste teksten goedkoop. Dat is nuttig, maar het heeft een vreemd neveneffect: als iedereen dezelfde modellen gebruikt voor dezelfde soort output, gaan websites, offertes, posts en presentaties ook sneller op elkaar lijken.

Het Reuters Institute verwacht daarom meer nadruk op eigen reporting, analyse, persoonlijkheid en verificatie. Dat geldt niet alleen voor nieuwsmedia. Voor bedrijven wordt echte praktijkervaring eveneens belangrijker, juist omdat generieke uitleg overal beschikbaar is.

In een wereld waar iedereen toegang heeft tot dezelfde basismodellen, kan eigen ervaring één van de moeilijkst kopieerbare voordelen worden.

In de fysieke wereld komt een AI-fout letterlijk uit het scherm

Veel AI-discussies gaan over kenniswerk. Maar industrie koppelt modellen steeds vaker aan sensoren, robots, predictive maintenance, kwaliteitscontrole, planning en digitale twins. Logistiek gebruikt dezelfde technologie voor routes, voorraad en realtime bijsturing.

Daar verandert de risicorekening. Een slechte paragraaf kan opnieuw geschreven worden. Een slechte beslissing in een fabriek kan productie stilleggen, materiaal beschadigen of een hele keten verstoren.

SoftwarewereldAgents kunnen vandaag al behoorlijk complexe digitale taken uitvoeren en snel opnieuw proberen wanneer iets faalt.
Fysieke wereldRobots slagen volgens Stanford nog maar in ongeveer 12% van echte huishoudelijke taken. De werkelijkheid blijft rommelig.
GevolgWe zullen waarschijnlijk veel sneller autonome kantoor- en IT-workflows zien dan volledig autonome fabrieken of zorgomgevingen.

Dezelfde vragen, maar met veel zwaardere gevolgen

AI kan beelden en sensordata analyseren, cyberdreigingen herkennen, logistiek ondersteunen en beslissers sneller een overzicht geven. NATO zet expliciet in op AI en human-machine collaboration.

Maar defensie laat ook zien waarom niet iedere technische mogelijkheid automatisch een goede operationele keuze is. Hoe groter de impact, hoe belangrijker traceerbaarheid, controle, betrouwbare data en de mogelijkheid om een systeem te stoppen.

WaarnemenSensoren, beelden en signalen combineren en prioriteren.
AdviserenScenario's, risico's en opties sneller presenteren aan menselijke beslissers.
HandelenHoe zwaarder de gevolgen, hoe hoger de drempel voor autonome uitvoering hoort te liggen.

Een belangrijke nuance

Vijf jaar in software is lang. Vijf jaar in gereguleerde infrastructuur, geneeskunde of defensie is veel korter. Technische capaciteit kan snel vooruitgaan terwijl certificatie, aansprakelijkheid, budgetten en maatschappelijk vertrouwen een veel trager tempo opleggen.

Als de huidige richting doorzet, verandert niet alleen de tool maar de manier waarop werk wordt verdeeld

Dit is geen voorspelling met vaste deadlines. Sommige sectoren zullen sneller gaan, andere veel trager. Maar de richting is zichtbaar genoeg om scenario's te schetsen die vandaag al relevant zijn voor beslissingen over data, mensen en systemen.

Domein2026: gemeten richting2027: ADS-scenario2031: ADS-scenario
OnderwijsChatbots, uitleg, samenvattingen, lesvoorbereiding.Persoonlijke tutoring en opdrachten op niveau worden ingebouwd in leerplatformen.Onderwijs en evaluatie worden ontworpen mét AI; meer nadruk op redeneren, verdedigen en vaardigheden zonder AI.
HRSourcing, cv-analyse, teksten en interviewvoorbereiding.Agents combineren sourcing, planning en kandidaatdossiers.Continue skills- en workforceplanning; mensen behandelen uitzonderingen en gevoelige beslissingen.
ITCopilots en agents voor code, tickets, logs en documentatie.Standaardincidenten en veilige changes worden onder toezicht uitgevoerd.Een groot deel van digitale operations draait agent-first; engineers focussen op architectuur, security en uitzonderingen.
ZorgDocumentatie, analyse, decision support.Meer continue ondersteuning rond patiëntdata en administratie.Permanente digitale assistentie naast zorgverleners; beslissingsrechten blijven sterk gereguleerd.
FinanceAnalyse, reconciliatie, fraude- en afwijkingsdetectie.Agents doorlopen grotere delen van rapportering en controleworkflows.Routineprocessen grotendeels autonoom binnen budget- en approvalgrenzen; mens focust op uitzonderingen.
RetailPersonalisatie, forecasting, zoek- en koopadvies.Shopping agents vergelijken en bereiden aankopen voor.Persoonlijke agents boeken en kopen binnen regels; bedrijven optimaliseren ook voor machine-to-machine commerce.
IndustriePredictive maintenance, planning, kwaliteitscontrole.Meer gesloten lussen tussen detectie, advies en operatoractie.Meer autonome processen in gecontroleerde omgevingen, met fail-safe en duidelijke menselijke override.
OverheidDossierhulp, zoeken, chat en analyse.Meer proactieve begeleiding van burgers en automatische dossieropbouw.Veel administratieve stappen geautomatiseerd, terwijl menselijke beroep- en uitzonderingsroutes cruciaal blijven.

ADS-scenarioDe 2027- en 2031-kolommen zijn onze analyse op basis van huidige capability-, adoptie- en regelgevende trends. Het zijn geen voorspellingen met gegarandeerde timing.

De snelste verschuiving verwachten we waar werk volledig digitaal is en “goed” of “fout” duidelijk meetbaar is.

Daarom kunnen software, IT-operations en administratieve workflows veel sneller veranderen dan zorg, industrie of publieke besluitvorming. Niet omdat AI daar minder krachtig wordt, maar omdat de kost van een fout, regelgeving en de fysieke werkelijkheid een andere rem zetten.

2027 voelt waarschijnlijk vooral sneller. 2031 kan structureel anders voelen.

Binnen één jaar zal AI voor veel mensen minder zichtbaar worden. Niet omdat het minder gebruikt wordt, maar omdat het gewoon in Outlook, Teams, CRM, ERP, servicedesk, developmenttools en sectorsoftware zit.

Binnen ongeveer één jaar

Minder “ik open AI” en meer AI die op de achtergrond informatie voorbereidt, taken opvolgt en standaardstappen uitvoert. Medewerkers maken minder eerste versies en besteden meer tijd aan uitzonderingen, klantcontact, interpretatie en goedkeuring.

Daarna

De stap gaat van losse taken naar doelen. “Vat dit dossier samen” wordt “maak het dossier klaar, zoek ontbrekende informatie en kom terug wanneer een beslissing nodig is.” Agents gebruiken meerdere systemen om dat doel te bereiken.

Richting vijf jaar

In digitale processen kan een groot deel van de uitvoering verschuiven naar agents. Niet overal, en zeker niet zonder toezicht. Maar de menselijke rol kan in veel functies meer draaien rond doelen stellen, uitzonderingen behandelen, context geven en verantwoordelijkheid dragen.

BetrouwbaarheidEen agent die één op drie keer faalt is indrukwekkend op een benchmark, maar onbruikbaar voor veel kritieke processen zonder vangnet.
RegelgevingHR, onderwijs, zorg, finance en overheid raken grondrechten, aansprakelijkheid of veiligheid en krijgen dus meer controle-eisen.
Fysieke wereldSoftware kan snel opnieuw proberen. Een robot, machine of medisch apparaat kan dat niet zonder gevolgen.
KostenMeer autonomie betekent niet automatisch een positieve businesscase. De modelprijs is maar één deel van de rekening.
DataAI kan geen betrouwbare bedrijfsbeslissing maken op informatie die verspreid, verouderd of slecht beheerd is.
VertrouwenMensen accepteren niet in ieder domein dezelfde hoeveelheid machinebeslissingen. Technologie kan sneller gaan dan cultuur.

Goedkope modelkosten betekenen niet automatisch goedkope operations. Een agent die maar weinig aan modelgebruik kost, kan operationeel veel duurder worden zodra hij productiegegevens leest, acties uitvoert en aantoonbaar veilig, controleerbaar en herstelbaar moet werken.

Model, API en toolgebruikAgents lezen meer context, doen meerdere API- en toolcalls en proberen soms opnieuw. Een workflow kan daardoor veel meer verbruik veroorzaken dan één chatantwoord.
Logging en auditJe moet kunnen reconstrueren wie of wat iets deed, met welke data en welk resultaat. Doorlopende logging vraagt opslag, monitoring en beheer.
Beveiliging en identiteitenSecrets, service accounts, beperkte rechten, beveiligingsreviews en periodieke toegangscontroles worden terugkerende operationele kosten.
Testen & evaluerenAgents moeten niet alleen 'werken' in een demo. Ze moeten getest worden op uitzonderingen, regressies en misbruikscenario's.
Herstel en terugdraaienVoor acties heb je statusinformatie, herstelpaden en soms snapshots nodig. Zonder een betrouwbaar herstelpad kan een goedkope agent een dure fout maken.
Menselijke uitzonderingenDe moeilijke 5% verdwijnt niet. Vaak wordt die juist geconcentreerd bij ervaren medewerkers en dus duurder per geval.

Begin niet met “welke AI kopen we?” Begin met wat je ermee wilt laten gebeuren.

Een bedrijf hoeft geen vijftig pagina's tellend AI-beleid te schrijven voor het aan de slag kan. Maar voordat AI toegang krijgt tot bedrijfsdata of zelf acties mag uitvoeren, zouden vijf dingen helder moeten zijn.

01

Waarde

Welk echt probleem lossen we op? Tijdwinst, kwaliteit, capaciteit, klantbeleving of iets anders?

02

Data

Welke informatie mag het systeem zien? Waar staat die data, hoe gevoelig is ze en wie is eigenaar?

03

Autonomie

Mag AI alleen lezen, ook adviseren, of zelf handelen? Niet iedere use case verdient dezelfde vrijheid.

04

Controle

Wanneer moet een mens tussenkomen? Wie mag goedkeuren en heeft die persoon genoeg context om werkelijk nee te zeggen?

05

Herstel

Kunnen we achteraf zien wat gebeurd is, het stoppen en indien nodig terugdraaien?

Mini-case: een servicedeskagent die gecontroleerd groeit

Stel dat een bedrijf een agent inzet op de servicedesk. De vraag is niet meteen of hij 'autonoom' mag werken. De vraag is welke stap je veilig kunt openen.

AssistLeest tickets en documentatie, vindt vergelijkbare incidenten en schrijft een voorstel. Geen wijzigingsrechten.
AdviseMaakt een reset- of herstelactie klaar en toont bewijs, impact en rollback. Een medewerker beslist.
ActVoert alleen vooraf goedgekeurde low-risk acties uit, met identity checks, logging en steekproeven. Productiechanges blijven geblokkeerd.

Daaronder blijven drie bredere vragen staan die voor iedere organisatie anders worden ingevuld.

Vraag 01

Wat kan AI voor ons doen?

Waar verliezen mensen tijd, ontbreekt capaciteit of kan informatie beter worden gebruikt?

Vraag 02

Wat willen we absoluut niet dat AI zelfstandig doet?

Welke beslissingen, data en acties blijven te gevoelig voor autonome uitvoering?

Vraag 03

Wat willen we zelf blijven kunnen?

Welke taken bouwen expertise op die later nodig blijft om AI kritisch te controleren?

Van artikel naar eigen praktijk

AI-autonomiescan

Wie dit kader op de eigen organisatie wil toepassen, kan samen met ADS een beperkt aantal concrete AI-toepassingen doorlichten op waarde, data, bevoegdheden, menselijke controle en herstelbaarheid.

Data & AI · Ackerman Digital Services

We gaan sneller dan veel organisaties zijn ingericht om te veranderen

De voorbije drie jaar zijn we van mails herschrijven naar software-agents, multimodale modellen en systemen gegaan die zelfstandig door computers kunnen navigeren. Dat maakt voorspellingen onzeker, maar het maakt één ding vrij duidelijk: de komende jaren gaan niet alleen over betere antwoorden.

Ze gaan over systemen die meer mogen zien, meer stappen zelf kiezen en meer werk uitvoeren. Sommige bedrijven zullen daar te snel in gaan. Andere zullen zo lang wachten dat medewerkers zelf ongecontroleerde oplossingen beginnen gebruiken. Geen van beide is een goed plan.

De organisaties die hier goed mee omgaan zijn waarschijnlijk niet degene met de meeste AI. Het zijn degene die duidelijk bepalen waar AI mag versnellen, waar menselijke goedkeuring echt iets toevoegt en welke kennis mensen zelf moeten behouden.

“Wat kan AI voor ons doen?” blijft een belangrijke vraag. Maar vanaf nu hoort daar altijd naast te staan: “Wat willen we absoluut niet dat het zelfstandig doet?”

Stanford HAI (2026). AI Index Report 2026. Technical Performance, highlight 9: OSWorld 66,3% en menselijke baseline 72,35%. Economy, highlight 5: 88% organisatie-adoptie en 70% GenAI in minstens één functie. Responsible AI, highlight 1: 362 incidenten in 2025 versus 233 in 2024.
hai.stanford.edu

Microsoft (5 mei 2026). Work Trend Index Annual Report - Agents, human agency, and the opportunity for every organization. Survey van 20.000 AI-gebruikende kenniswerkers in 10 markten; 58% zegt werk te produceren dat een jaar eerder niet mogelijk was; telemetry meldt 15x groei van actieve agents maart 2025-maart 2026.
microsoft.com

McKinsey (25 aug. 2026). The State of AI in 2026: On the road to ROI. Key takeaways / Exhibit 2: bij organisaties > $1 mrd omzet schaalt 40% agents in minstens één functie, tegenover 27% een jaar eerder.
mckinsey.com

FOD Economie (2026). Belgian Digital Economy Overview 2026. 34,54% van Belgische ondernemingen gebruikte in 2025 minstens één AI-technologie, tegenover 24,71% in 2024.
economie.fgov.be

OECD (2026). PISA 2025 Results - Belgium country note. Sectie AI-chatbots voor schoolwerk: 42% gebruikt AI minstens wekelijks om te leren; 27% voor samenvatten; 26% voor preliminair onderzoek; 26% voor schrijftaken.
oecd.org

OECD (2026). Digital Education Outlook 2026. Analyse van kansen en risico's van generatieve AI in leren, inclusief cognitieve offloading en het verschil tussen betere output en daadwerkelijke leerwinst.
oecd.org

WHO/Europe (19 nov. 2025). Artificial intelligence is reshaping health systems: state of readiness across the WHO European Region. Survey 2024-2025, 50 lidstaten: 64% AI-diagnostiek, 8% gezondheidsspecifieke AI-strategie, 8% aansprakelijkheidsstandaarden. WHO herhaalde de governancewaarschuwing op 15 juli 2026.
who.int

OWASP GenAI Security Project (14 apr. 2026). GenAI Exploit Round-up Report Q1 2026. Beschrijft praktische exploits rond agent-identiteiten, excessive autonomy, supply chains, data-exfiltratie en prompt injection.
genai.owasp.org

Europol (30 sept. 2026). EU law enforcement chiefs gather to discuss new challenges in EU security. Europol beschrijft hoe criminelen generatieve AI, deepfakes en autonome agents gebruiken om fraude en cybercrime sneller op te schalen.
europol.europa.eu

European Commission (2026). AI Act application and enforcement timeline. Annex III high-risk use cases in o.a. onderwijs, werkgelegenheid en kritieke infrastructuur: 2 dec. 2027; high-risk AI in gereguleerde producten: 2 aug. 2028.
digital-strategy.ec.europa.eu

ManpowerGroup & Experis (2026). Talent Shortage Survey: 39.063 werkgevers in 41 landen; AI development (20%) en AI literacy (19%) voeren de moeilijkst te vinden skills aan. Experis Tech Talent Outlook Q3: 4.497 techwerkgevers in 42 landen; AI development 34%, communicatie en samenwerking 41%. Een kleinere Talent Solutions/Everest Group-studie bij 80 senior HR- en talentleiders in de VS en het VK vond meer dan 90% AI-adoptie in talent acquisition, maar minder dan 5% transformationele resultaten; 54% rapporteerde een moeilijker kandidaatsignaal door AI-gebruik.
Talent Shortage · Experis · Talent Solutions

PwC (15 juni 2026). Global AI Jobs Barometer 2026. Analyse van meer dan 1 miljard vacatures; 2,4 miljoen entry-level jobs in de VS tonen dat sterk AI-blootgestelde juniorrollen 7x vaker traditioneel senior skills vragen.
pwc.com

METR (2026). Task-Completion Time Horizons of Frontier AI Models. Historische trend van snel groeiende taak-horizon, met sterke nadruk op softwareachtige taken; geen garantie dat dit tempo lineair doorzet.
metr.org

World Economic Forum (2026). Global Cybersecurity Outlook 2026. AI als versneller voor zowel verdediging als aanval, met governance en human expertise als belangrijke randvoorwaarden.
weforum.org

NATO (13 jan. 2026). Alliance Digital Strategy. Richting voor data, AI, human-machine collaboration, situational awareness en verantwoord gebruik.
nato.int

Methodologische noot. De cijfers meten verschillende populaties en use cases en zijn niet rechtstreeks onderling vergelijkbaar. Labels als “gemeten” verwijzen naar de genoemde bron; 2027- en 2031-scenario's zijn ADS-analyses. METR's taak-horizon is sterk softwaregericht en mag niet een-op-een naar alle sectoren worden geextrapoleerd. De Talent Solutions-studie is een kleine VS/VK-steekproef en wordt niet als wereldwijde benchmark gebruikt.

ADS / AI AUTONOMY SCAN

Wat mag AI doen in jouw organisatie?

Breng kansen, autonomie en menselijke controle samen. Bespreek jouw vraag met ADS.

Laten we erover praten ↗
← Alle inzichten